टांग टिंग टिंगाक… टांग टिंग टिंगाक… टांग टिंग टिंगाक… टूम…

रंगराव म्हणजे जुन्या जाणत्या पिढीचे चोखंदळ प्रेक्षक. त्यांनी गिरगावातल्या थिएटर्समध्ये श्रीराम लागूंच्या आवाजाचा दरारा पाहिलाय आणि काशिनाथ घाणेकरांच्या शिट्ट्याही अनुभवल्यात. आजही रंगराव सकाळी उठले की समोरच्या होर्डिंगकडे बघून एखाद्या नाटकाच्या संहितेसारखं राजकारण तपासतात. आज समोरच्या नाक्यावर दोन भावांच्या ‘युती’चं पोस्टर लागलं होतं आणि रंगरावांच्या ओठावर सहजच नटसम्राट सिनेमातला एक संवाद आला- नट म्हणून तर तू भिक्कारडा आहेसच… पण माणूस म्हणूनही तू एकदम नीच निघालास!" रंगरावांना वाटतं, मुंबई महापालिकेची ही निवडणूक म्हणजे कोणत्यातरी दोन पक्षांसाठी एखादं जुनं, आपटलेलं नाटक पुन्हा एकदा नव्या नावाखाली रंगमंचावर आणण्याचा केविलवाणा प्रयत्न आहे. 'नटसम्राट'मध्ये अप्पासाहेब बेलवलकर म्हणाले होते, "कुणी घर देता का घर?" इथे दोन्ही भाऊ मुंबईच्या गल्लीबोळात फिरून विचारतायत, "कुणी सत्ता देता का सत्ता?" पण रंगरावांना प्रश्न पडलाय की, ज्यांनी आपल्या अहंकारापायी मुंबईच्या विकासाचा ‘नटसम्राट’ होऊ दिला नाही, त्यांना पुन्हा एकदा ‘वन्स मोर’ कशासाठी द्यायचा? रंगरावांना श्रीराम लागूंच्या त्या प्रसिद्ध विधानाची आठवण झाली- "देवाला आता रिटायर करा!" रंगराव मिश्किलपणे स्वतःशीच पुटपुटले, "अहो डॉक्टर, देवासोबतच आता या ‘वारसदार’ ठाकरेंनाही राजकीय निवृत्ती (Retirement) द्यायची वेळ आली आहे!" गेल्या कित्येक वर्षांपासून या दोन भावांनी मुंबई महानगरपालिकेला स्वतःची ‘खासगी विंग’ समजून ठेवलंय. एकाला ‘विटो’ पॉवर हवी आहे, तर दुसऱ्याला फक्त ‘प्रॉम्प्टिंग’ करायचं आहे. पण या दोघांच्या कौटुंबिक जुगलबंदीत मुंबईचा विकास मात्र एखाद्या फाटलेल्या पडद्यासारखा लोंबकळतोय. या नाटकाचा ‘प्लॉट’ तर बघा किती मजेशीर आहे. एका भावाचं ‘इंजिन’ वाफ सोडून थकलंय आणि दुसऱ्याचा ‘धनुष्यबाण’ त्याला सांभाळता आला नाही. मग आता काय करायचं? तर म्हणे ‘मराठी अस्मिते’चं संगीत नाटक सुरू करायचं! रंगरावांना इथे ‘कट्यार काळजात घुसली’चा तो संवाद आठवतो- "संगीत हे साधना आहे, धंदा नाही!" तसंच राजकारण हा जनसेवेचा मार्ग असायला हवा, पण या दोन्ही भावांनी मिळून त्याला ‘फॅमिली बिझनेस’चं स्वरूप दिलंय. महापालिकेची तिजोरी म्हणजे जणू काही यांच्या घराण्याचं ‘मानपत्र’ आहे, जे दर पाच वर्षांनी त्यांनाच मिळायला हवं, असं त्यांना वाटतं. ही युती म्हणजे प्रेमाचा उमाळा नसून, ‘आपलं दुकान वाचवण्यासाठी’ केलेलं एक सोयीचं विलीनीकरण आहे. जसं एखाद्या पडत्या नाटकाला गर्दी खेचण्यासाठी दोन जुन्या सुपरस्टार्सना एकत्र आणलं जातं, तसंच हे दोन्ही भाऊ आता गळ्यात गळे घालून ‘आम्हीच तुमचे तारणहार’ असं ओरडत आहेत. शेवटी रंगरावांनी आपलं चष्म्याचं काच पुसलं आणि आरशात बघून पुटपुटले, "हे राज्य तुमचं नाही, हे राज्य जनतेचं आहे!" (हा डायलॉग त्यांनी कुठल्याशा ऐतिहासिक नाटकात ऐकला होता). मुंबई ही या दोन भावांची ‘जहागीर’ नाही, की त्यांनी वाटाघाटी करून ती वाटून घ्यावी. मुंबईकरांना आता ‘नेपोटिझम’चं कंटाळवाणं नाटक नकोय, तर त्यांना विकासाचा एखादा ‘ब्लॉकबस्टर’ हवाय. रंगराव दुकानातून बाहेर पडले आणि त्या पोस्टरकडे बघून जोरात हसले. "अहो साहेब, प्रेक्षक आता शहाणा झालाय! तुमची ही ‘भाऊबंदकी’ आणि सत्तेसाठी चाललेली ‘ट्रॅजेडी’ आता फ्लॉप होणार आहे. कारण मुंबईला आता ‘नट’ नकोत, तर खरं काम करणारे ‘नायक’ हवेत!" BMC is not a family business #notafamilybusiness